هشدار جدی اقتصاددان ارشد درباره سقوط بورس، طلا و بیت‌کوین

مارک زندی (Mark Zandi)، اقتصاددان ارشد مؤسسه مودیز، در تازه‌ترین اظهارات خود هشدار داده که دارایی‌هایی مانند سهام آمریکا، طلا، نقره و ارزهای دیجیتال در معرض یک اصلاح سنگین قرار دارند. این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که نوسان‌ها طی هفته‌های اخیر افزایش یافته و بسیاری از سرمایه‌گذاران هنوز تصور می‌کنند افت‌های مقطعی، فرصتی برای خرید است.

وضعیت شکننده بازارهای مالی؛ از بیت‌کوین تا S&P 500

در هفته‌های اخیر، بازار کریپتو وارد فاز نزولی تکنیکال شده است. قیمت بیت‌کوین و بسیاری از آلت‌کوین‌ها بخش مهمی از رشدهای قبلی خود را از دست داده‌اند. این کاهش تنها محدود به رمزارزها نیست.

شاخص S&P 500 همچنان پایین‌تر از سقف تاریخی خود معامله می‌شود و عملاً در سال جاری حرکت قابل توجهی نداشته است. داوجونز و نزدک 100 نیز در یک بازه محدود نوسان می‌کنند؛ نه صعودی قدرتمند و نه سقوطی سنگین. طلا و نقره هم که در ماه‌های گذشته رکوردهای تاریخی ثبت کرده بودند، اکنون از آن سطوح عقب‌نشینی کرده‌اند. این تصویر کلی نشان می‌دهد که بازارها در حالت انتظار و تردید قرار دارند؛ وضعیتی که معمولاً پیش‌درآمد یک حرکت بزرگ‌تر است.

هشدار مارک زاندی؛ بازار بیش از حد خوش‌بین شده است

مارک زاندی معتقد است فضای فعلی بازارها با نوعی خوش‌بینی افراطی و بی‌احتیاطی همراه شده است. به گفته او، بسیاری از سرمایه‌گذاران صرفاً به این دلیل خرید می‌کنند که در گذشته قیمت‌ها پس از هر افتی دوباره رشد کرده‌اند.

اما تاریخ بازارهای مالی نشان می‌دهد که این الگو همیشه تکرار نمی‌شود. برای مثال، در بحران سال 2008 نیز تا ماه‌ها بسیاری از سرمایه‌گذاران افت‌ها را فرصت خرید می‌دانستند، اما در نهایت بازار وارد یک سقوط عمیق شد. زاندی هشدار می‌دهد که فاصله ارزش‌گذاری سهام با واقعیت اقتصاد آمریکا بیش از حد شده است. یعنی قیمت‌ها سریع‌تر از رشد واقعی اقتصاد بالا رفته‌اند و این شکاف می‌تواند اصلاح شود.

اقتصاد آمریکا زیر ظرفیت واقعی رشد می‌کند

یکی از نکات کلیدی در تحلیل زاندی، وضعیت رشد اقتصادی آمریکاست. تولید ناخالص داخلی واقعی آمریکا کمی بالاتر از 2 درصد رشد داشته، در حالی که ظرفیت بالقوه اقتصاد حدود 2.5 درصد برآورد می‌شود. این اختلاف شاید در نگاه اول کوچک به نظر برسد، اما در مقیاس یک اقتصاد چند تریلیون دلاری، نیم درصد اختلاف به معنای صدها میلیارد دلار فعالیت اقتصادی از دست‌رفته است. از سوی دیگر، بازار کار نیز نشانه‌هایی از کندی دارد. نرخ بیکاری همچنان بالاتر از 2 درصد باقی مانده و اقتصاد در سال گذشته کمتر از 200 هزار شغل جدید ایجاد کرده؛ رقمی که پایین‌ترین افزایش در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. چنین روندی نشان می‌دهد موتور رشد آمریکا با تمام ظرفیت خود کار نمی‌کند.

بحران در بازار اوراق خزانه؛ خطری که کمتر دیده می‌شود

بخش مهمی از هشدار زاندی مربوط به بازار اوراق خزانه آمریکاست. بازده اوراق بلندمدت در ماه‌های اخیر افزایش یافته و این موضوع فشار مستقیمی بر بازار سهام و کریپتو وارد می‌کند. وقتی نرخ بازده اوراق بالا می‌رود، سرمایه‌گذاران گزینه‌ای کم‌ریسک‌تر با سود تضمین‌شده در اختیار دارند. در نتیجه بخشی از سرمایه از بازارهای پرریسک‌تر مانند سهام و رمزارز خارج می‌شود. علاوه بر این، صندوق‌های پوشش ریسک میزان اهرم مالی خود را افزایش داده‌اند. افزایش بدهی عمومی آمریکا نیز به این نگرانی‌ها دامن زده است. ترکیب بدهی بالا، نرخ بهره بالا و اهرم مالی زیاد می‌تواند زمینه‌ساز نوسانات شدید شود.

دو ریسک بزرگ ژئوپلیتیک و تجاری در کمین بازار

ریسک‌های اقتصادی تنها نگرانی بازار نیستند. دو عامل سیاسی می‌توانند شرایط را پیچیده‌تر کنند.

نخست، احتمال درگیری نظامی میان آمریکا و ایران. اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره احتمال حمله محدود، نگرانی‌ها درباره تشدید تنش در خاورمیانه را افزایش داده است. ایران نیز هشدار داده هرگونه حمله می‌تواند به جنگ گسترده‌تر در منطقه منجر شود. چنین سناریویی معمولاً باعث افزایش قیمت انرژی و در نتیجه رشد تورم می‌شود. اگر تورم بالا بماند، فدرال رزرو در کاهش نرخ بهره محتاط‌تر خواهد شد و این موضوع برای بازار سهام و کریپتو خبر خوبی نیست.

ریسک دوم به حوزه تجارت بازمی‌گردد. طرح اعمال تعرفه جهانی 15 درصدی می‌تواند تنش‌های تجاری را دوباره شعله‌ور کند. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که جنگ‌های تجاری می‌توانند بازارها را به شدت تحت فشار قرار دهند.

جدول مقایسه ریسک‌های کلیدی بازار

این جدول نشان می‌دهد که بازار تنها با یک عامل منفی روبه‌رو نیست، بلکه چندین ریسک هم‌زمان در حال شکل‌گیری هستند.

بازار کریپتو در خط مقدم نوسان

بازار رمزارزها به‌طور سنتی نسبت به اخبار کلان اقتصادی و سیاسی واکنش سریع‌تری نشان می‌دهد. بیت‌کوین که زمانی به‌عنوان «طلای دیجیتال» شناخته می‌شد، اکنون در فاز بازار نزولی تکنیکال قرار دارد. برای یک سرمایه‌گذار عادی، این شرایط شبیه رانندگی در جاده‌ای مه‌آلود است. مسیر مشخص است، اما دید محدود شده و هر پیچ می‌تواند غیرمنتظره باشد. در چنین فضایی، تصمیم‌های احساسی می‌تواند هزینه‌بر باشد.

نتیجه گیری

هشدار مارک زاندی را نمی‌توان یک پیش‌بینی قطعی سقوط دانست، اما مجموعه داده‌ها نشان می‌دهد که بازارهای مالی در وضعیت شکننده‌ای قرار دارند. رشد اقتصادی کمتر از ظرفیت، ارزش‌گذاری بالا، افزایش بازده اوراق خزانه و ریسک‌های سیاسی همگی عواملی هستند که می‌توانند به یک اصلاح عمیق منجر شوند. در شرایطی که بسیاری هنوز به رشدهای گذشته تکیه دارند، واقعیت این است که هر چرخه صعودی روزی متوقف می‌شود. سرمایه‌گذارانی که تصویر کلان را نادیده بگیرند، ممکن است در صورت وقوع اصلاح، غافلگیر شوند.