بازار ارزهای دیجیتال این روزها تصویری از ترس عمیق و بیسابقه را به نمایش گذاشته است. همزمان با شدت گرفتن گمانهزنیها درباره احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران، شاخصهای احساسات بازار و دادههای نقدینگی نشانههایی از فشار سنگین را مخابره میکنند. عددی که بیش از همه نگاهها را به خود جلب کرده، سقوط شاخص ترس و طمع کریپتو به سطح ۵ است؛ محدودهای که تنها در بحرانهای بزرگ مالی دیده شده است.
شاخص ترس و طمع در عدد ۵؛ بازار در وضعیت «وحشت مطلق»
وقتی شاخص ترس و طمع کریپتو به عدد ۵ از ۱۰۰ میرسد، به معنای آن است که بازار وارد محدوده «Extreme Fear» یا ترس شدید شده است. چنین سطحی در سالهای اخیر تنها در دو مقطع تاریخی مشاهده شد: سقوط ناگهانی بازار در بحران کرونا در سال ۲۰۲۰ و کفهای عمیق بازار نزولی ۲۰۲۲. این شاخص ترکیبی از دادههایی مانند نوسانات، حجم معاملات، احساسات شبکههای اجتماعی و روند کلی بازار است. وقتی این عدد تا این حد پایین میآید، سرمایهگذاران خرد معمولاً فروش هیجانی انجام میدهند و معاملهگران بزرگ در حالت تدافعی قرار میگیرند.
سقوط بیتکوین به زیر سطوح کلیدی؛ فشار تکنیکال تشدید شد
در کنار احساسات منفی، نمودارها نیز وضعیت را تأیید میکنند. بیتکوین به زیر میانگین متحرک ۵۰ روزه سقوط کرده و این موضوع از نگاه تحلیلگران تکنیکال نشانهای از تضعیف روند کوتاهمدت محسوب میشود. بازار گستردهتر کریپتو نیز بیش از ۲.۲۲ تریلیون دلار از ارزش خود را از دست داده و نسبت به اوج قبلی بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته است. این میزان افت، دومین ریزش بزرگ تاریخ بازار از نظر ارزش دلاری به شمار میرود و تنها حدود ۶۰ میلیارد دلار با رکورد تاریخی فاصله دارد.
چنین عددی برای بسیاری از سرمایهگذاران خرد قابل تصور نیست. اگر فردی در اوج بازار ۱۰ هزار دلار سرمایهگذاری کرده باشد، اکنون ارزش دارایی او ممکن است به کمتر از نصف رسیده باشد. همین واقعیت، فشار روانی شدیدی ایجاد کرده است.
هشدار تحلیلگران درباره بزرگترین سقوط تاریخ کریپتو
برخی تحلیلگران مطرح حوزه کریپتو هشدار دادهاند که این فروش گسترده میتواند به یکی از شدیدترین سقوطهای تاریخ بازار تبدیل شود. اشاره آنها به حجم سرمایهای است که طی هفتههای اخیر از بین رفته و سرعت کاهش قیمتهاست. وقتی یک بازار طی مدت کوتاهی بیش از دو تریلیون دلار افت میکند، طبیعی است که واژه «سقوط تاریخی» در تحلیلها تکرار شود. با این حال، بررسی دقیقتر دادهها نشان میدهد تصویر بازار فقط یکبعدی نیست.
کاهش ۳ میلیارد دلاری عرضه تتر
در میان موج اخبار منفی، یک داده مهم توجه تحلیلگران را جلب کرده است: کاهش بیش از ۳ میلیارد دلاری عرضه تتر طی ۶۰ روز اخیر. تتر بهعنوان بزرگترین استیبلکوین بازار، شاخص مهمی از نقدینگی در اکوسیستم کریپتو محسوب میشود. کاهش عرضه استیبلکوینها معمولاً به معنای خروج سرمایه از بازار است. این اتفاق آخرینبار در جریان بحران FTX مشاهده شد. با این حال، تجربه سال ۲۰۲۲ نشان میدهد که چنین کاهشهایی گاهی در نزدیکی کفهای قیمتی چرخه رخ میدهد.
مقایسه شاخصهای کلیدی بازار در شرایط فعلی
در جدول زیر مهمترین دادههای فعلی بازار کریپتو و مقایسه آن با بحرانهای قبلی آورده شده است:
| شاخص کلیدی | وضعیت فعلی | مقایسه تاریخی |
|---|---|---|
| شاخص ترس و طمع | عدد ۵ (ترس شدید) | مشابه سقوط کرونا ۲۰۲۰ و کف ۲۰۲۲ |
| افت ارزش کل بازار | بیش از ۲.۲۲ تریلیون دلار | دومین افت بزرگ تاریخ |
| درصد کاهش از اوج | بیش از ۵۰٪ | همتراز بازارهای نزولی بزرگ |
| تغییر عرضه USDT | کاهش بیش از ۳ میلیارد دلار در ۶۰ روز | مشابه دوره سقوط FTX |
| موقعیت بیتکوین | زیر میانگین ۵۰ روزه | نشانه ضعف کوتاهمدت |
این دادهها نشان میدهد بازار همزمان درگیر فشار روانی، تکنیکال و نقدینگی است؛ ترکیبی که معمولاً در مراحل پایانی چرخههای نزولی دیده میشود.
تأثیر تنش ژئوپلیتیکی بر بازارهای مالی و کریپتو
تنشهای نظامی همیشه بهسرعت در بازارهای مالی منعکس میشوند. بازار کریپتو نیز از این قاعده مستثنی نیست. گمانهزنیها درباره اقدام احتمالی آمریکا علیه ایران باعث افزایش عدمقطعیت شده و معاملهگران را به سمت داراییهای کمریسکتر سوق داده است. در چنین شرایطی سرمایهگذاران بزرگ ترجیح میدهند نقد بمانند یا داراییهای سنتی امنتر را انتخاب کنند. همین موضوع فشار فروش در بازار پرنوسان کریپتو را تشدید میکند. با این حال، تجربه نشان داده بازارهای مالی اغلب پیش از وقوع رویدادهای سیاسی بزرگ، بخش عمدهای از ریسک را در قیمتها لحاظ میکنند. بنابراین بخشی از این افت ممکن است نتیجه «پیشخور شدن» سناریوهای منفی باشد.
بازار در آستانه سقوط نهایی یا پایان چرخه نزولی
ترکیب سه عامل مهم یعنی ترس شدید، افت سنگین ارزش بازار و کاهش نقدینگی استیبلکوینها شرایطی ایجاد کرده که شباهت زیادی به مراحل پایانی بازارهای نزولی گذشته دارد. اگر اقدام نظامی رخ دهد، احتمال افزایش نوسانات کوتاهمدت بسیار بالا خواهد بود. اما دادههای موجود نشان میدهد بازار در حال حاضر بخش قابلتوجهی از ریسک را در خود منعکس کرده است. از نگاه تاریخی، زمانی که اکثر سرمایهگذاران از آینده ناامید میشوند و شاخصهای احساسات به کف میرسند، معمولاً بازار در نزدیکی نقاط عطف بزرگ قرار دارد. البته هیچ تضمینی وجود ندارد و ریسک همچنان پابرجاست.
نتیجه گیری
بازار کریپتو اکنون یکی از حساسترین مقاطع خود را تجربه میکند. شاخص ترس در پایینترین سطوح سالهای اخیر قرار دارد، بیش از ۲.۲۲ تریلیون دلار از ارزش بازار از بین رفته و نقدینگی در حال انقباض است. این شرایط میتواند بهعنوان نشانهای از یک سقوط عمیقتر تعبیر شود یا بهعنوان مرحله پایانی یک اصلاح فرسایشی. آنچه مسلم است، بازار وارد فاز تصمیمگیری بزرگ شده است؛ جایی که واکنش به تحولات ژئوپلیتیکی میتواند جهت حرکت ماههای آینده را مشخص کند.
