پلتفرم زورا (Zora) با معرفی محصولی تازه به نام بازار توجه (Attention Markets)، یک گام بزرگ از فضای NFT (توکن های غیرقابل تعویض) و زیرساختهای مبتنی بر اتریوم فاصله گرفت و به اکوسیستم سولانا وارد شد. این محصول که در ۱۷ فوریه بهصورت عمومی معرفی شد، امکان معامله روی «توجه آنلاین» را فراهم میکند؛ یعنی کاربران میتوانند روی رشد یا افت محبوبیت یک موضوع در شبکههای اجتماعی موقعیت معاملاتی بگیرند.
این حرکت نهتنها یک توسعه فنی، بلکه تغییر استراتژیک در مدل کسبوکار زورا محسوب میشود؛ تغییری که میتواند تعریف جدیدی از ارزش در اقتصاد دیجیتال ارائه دهد: تبدیل توجه کاربران به دارایی قابل معامله.
بازار توجه چیست و چگونه کار میکند؟
در مدل جدید زورا، کاربران میتوانند روی میزان توجه یک موضوع در فضای آنلاین معامله انجام دهند. بهجای پیشبینی قیمت بیتکوین یا نتیجه انتخابات، اینبار بحث بر سر این است که یک هشتگ، یک میم یا حتی یک موضوع فرهنگی، چقدر در شبکههای اجتماعی وایرال میشود.
هر کاربر میتواند با پرداخت کارمزد ۱ واحد سولانا یک بازار جدید ایجاد کند. این هزینه عمداً در نظر گرفته شده تا از ایجاد بازارهای اسپم جلوگیری شود. پس از ایجاد بازار، سایر کاربران میتوانند:
-
موقعیت خرید یا فروش بگیرند
-
در لحظه سود و زیان خود را مشاهده کنند
-
هر زمان که بخواهند موقعیت خود را ببندند
برای مثال، اگر موضوعی مانند «aigirlfriend» یا «bitcoin» در شبکههای اجتماعی در حال رشد باشد، کاربران میتوانند روی افزایش یا کاهش توجه آن معامله کنند. این دقیقاً شبیه شرطبندی روی محبوبیت یک ترند است؛ با این تفاوت که همه چیز روی بلاکچین و بهصورت شفاف انجام میشود.
چرا سولانا برای این محصول انتخاب شد
ورود زورا به سولانا اولین حرکت جدی این پلتفرم خارج از اکوسیستم اتریوم و بیس محسوب میشود. دلیل این انتخاب کاملاً فنی است: سرعت بالا و کارمزد پایین. بازارهای توجه نیازمند بهروزرسانیهای سریع قیمتی و حجم بالای تراکنش هستند. در چنین مدلی، تأخیر چند ثانیهای میتواند به ضرر معاملهگران تمام شود. سولانا با ساختار پردازشی سریع خود، بستر مناسبتری برای معاملات پرتکرار فراهم میکند.
این انتخاب با استقبال بخشی از جامعه کریپتو مواجه شد؛ بهویژه معاملهگرانی که به دنبال اجرای استراتژیهای کوتاهمدت هستند.
دادههای اولیه بازار؛ شروعی محتاطانه اما پرنوسان
در ساعات اولیه راهاندازی، موضوعاتی مانند «attentionmarkets»، «bitcoin»، «cats»، «dogs» و «aigirlfriend» جزو نخستین بازارهایی بودند که توجه معاملهگران را جلب کردند.
توکن اصلی بازار توجه کمی پس از لانچ به ارزش بازاری حدود ۷۰ هزار دلار رسید و حجم معاملات نزدیک به ۲۰۰ هزار دلار را ثبت کرد. با این حال، اکثر بازارها در روز نخست نتوانستند از مرز ۱۰ هزار دلار عبور کنند. این اعداد نشان میدهد که با وجود جذابیت ایده، نقدینگی هنوز محدود است؛ عاملی که ریسک نوسانات شدید را افزایش میدهد.
مقایسه زورا با پروژههای مشابه در بازار
زورا در این مسیر تنها نیست. پروژههای دیگری نیز در حال آزمایش مدلهای مشابه هستند. پلی مارکت اخیراً با شرکتهای تحلیلی همکاری کرده تا محصولات مبتنی بر احساسات آنلاین توسعه دهد. از سوی دیگر، پروژه Noise که روی شبکه Base فعال است، موفق شد ۷.۱ میلیون دلار سرمایه از Paradigm جذب کند.
در جدول زیر، مقایسهای کلی میان این پلتفرمها ارائه شده است:
| پلتفرم | تمرکز اصلی | بستر بلاکچین | وضعیت فعلی |
|---|---|---|---|
| Zora | معامله روی توجه و ترندها | سولانا | تازه راهاندازی شده |
| Polymarket | پیشبینی رویدادها و احساسات | چندشبکهای | فعال و توسعهیافته |
| Noise | ابزارهای تحلیل توجه | بیس | در حال توسعه |
این رقابت نشان میدهد که اقتصاد توجه در حال تبدیل شدن به یکی از ترندهای جدی Web3 است.
واکنش بازار و تأثیر بر قیمت زورا
پس از اعلام رسمی این محصول، قیمت زورا بیش از ۵ درصد رشد کرد و حوالی ۰.۰۲۲ دلار معامله شد. این رشد نشان میدهد سرمایهگذاران حرکت به سمت سولانا را یک تصمیم مثبت ارزیابی کردهاند. با این حال، برخی کاربران قدیمی زورا این اقدام را فاصله گرفتن از ریشههای اتریومی پروژه میدانند. چنین تغییراتی همیشه با دوگانگی همراه است؛ بخشی آن را نوآوری میدانند و بخشی دیگر تغییر هویت.
نقش «اقتصاددان توجه» در آینده این پروژه
زورا اخیراً موقعیت شغلی جدیدی با عنوان «Attention Economist» منتشر کرده است؛ فردی که وظیفه دارد الگوهای ترند را در پلتفرمهایی مانند تیک تاک، اینستاگرام، یوتیوب (بخش Shorts) و X تحلیل کند. این موضوع نشان میدهد زورا قصد دارد مدل قیمتگذاری توجه را علمیتر و دادهمحورتر کند. اگر الگوریتمهای تحلیل ترند بهدرستی توسعه یابند، ممکن است Attention Markets به یک شاخص غیررسمی برای سنجش محبوبیت جهانی تبدیل شود.
ریسکها و واقعیتهای پنهان بازار توجه
با وجود جذابیت ایده، تحلیلگران تأکید دارند که این بازارها هنوز آزمایشی و پرریسک هستند. پایین بودن نقدینگی میتواند باعث جهشهای قیمتی شدید شود و معاملهگران کمتجربه را متضرر کند. از سوی دیگر، ماهیت ترندها ذاتاً غیرقابل پیشبینی است. یک میم ممکن است در چند ساعت وایرال شود و همانقدر سریع فراموش شود. بنابراین این بازار بیش از آنکه مبتنی بر تحلیل بنیادی باشد، وابسته به درک روانشناسی جمعی و رفتار شبکههای اجتماعی است.
نتیجه گیری
ورود زورا به سولانا با محصول بازار توجه، نقطه تلاقی فرهنگ اینترنت و بازارهای مالی غیرمتمرکز است. این مدل تلاش میکند توجه کاربران را به یک دارایی قابل معامله تبدیل کند؛ مفهومی که اگر موفق شود، میتواند ساختار ارزشگذاری در فضای دیجیتال را متحول کند. در حال حاضر، حجم معاملات پایین و ریسک بالا نشان میدهد مسیر پیشرو ساده نیست. اما اگر نقدینگی افزایش یابد و ابزارهای تحلیل دقیقتر شوند، احتمال دارد بازار توجه به یکی از جذابترین بخشهای اکوسیستم کریپتو در سال ۲۰۲۶ تبدیل شود.
